Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Περιληπτική
απόδοση
Ο ποιητής καλεί τη Μούσα να διηγηθεί τον θυμό του Αχιλλέα έπειτα από τη φιλονικία του με τον Αγαμέμνονα, που προκάλεσε πολλά δεινά στους Έλληνες και έγινε αιτία να σκοτωθούν πολλοί ήρωες, σύμφωνα και με το θέλημα του Δία. Υπεύθυνος για τη διαμάχη Αχιλλέα - Αγαμέμνονα ήταν ο Απόλλωνας, που οργίστηκε με τον Αγαμέμνονα, επειδή πρόσβαλε τον ιερέα του Χρύση, ο οποίος, ερχόμενος με λύτρα στο στρατόπεδο των Ελλήνων, παρακάλεσε να του επιστραφεί η αιχμάλωτη κόρη του Χρυσηίδα. Ο Αγαμέμνονας όμως μιλώντας προσβλητικά αρνήθηκε και απέπεμψε με απειλές το Χρύση. Εκείνος προσευχήθηκε στη συνέχεια στον Απόλλωνα να τιμωρήσει τους Έλληνες. Ο θεός εισάκουσε την προσευχή του και έστειλε λοιμό στο στρατόπεδο των Ελλήνων, που αποδεκάτιζε το στράτευμα.
ΕΝΟΤΗΤΕΣ
1-7 Προοίμιο
8-22 Ικεσία Χρύση
23-33 Η άρνηση του
Αγαμέμνονα
34-43 Η προσευχή του Χρύση
στον Απόλλωνα
43-54 Η τιμωρία του
Απόλλωνα στους Αχαιούς (λοιμός)
ΠΡΟΟΙΜΙΟ
- Επίκληση στη Μούσα - Καλλιόπη
(θεόπνευστο έργο, συνδρομή θείου για ένα δύσκολο εγχείρημα)
- Επιγραμματική παρουσίαση θέματος
(μῆνις)
- Χρονική αφετηρία (φιλονικία
Αγαμέμνονα- Αχιλλέα)
- Θέληση κάποιου θεού (Δίας)
- Παρουσίαση πρωταγωνιστών
* Στο προοίμιο της Ιλιάδας βρίσκουμε τα δύο πρώτα μέρη της τυπικής μορφής των προοιμίων:
Επίκληση: στ. 1. Διήγηση: στ. 2-5, ενώ, μολονότι δίνεται η χρονική αφετηρία της αφήγησης στους στ. 6-7, δεν υπάρχει τυπικά η Παράκληση, που είναι το τρίτο μέρος.
Η εμφάνιση του Χρύση
Ο ποιητής μας μεταφέρει στο στρατόπεδο των Αχαιών όπου εμφανίζεται ο
Χρύσης ως πατέρας ικέτης που προσφέρει λύτρα για την απελευθέρωση της κόρης του
αλλά και ως ιερέας του Απόλλωνα. Στο σκήπτρο που κρατάει ο Χρύσης υπάρχει το
σύμβολο του Απόλλωνα για να φανεί με αυτόν τον τρόπο ότι ο Χρύσης είναι φορέας
θεϊκής εξουσίας και θα πρέπει να του συμπεριφερθούν με σεβασμό.
ΙΚΕΣΙΑ ΧΡΥΣΗ ΣΤΟΝ ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑ = ΑΙΤΗΜΑ
Προσφώνηση
Ευχή
Προσφορά λύτρων - Αίτημα
Συγκαλυμμένη απειλή
ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑ ΣΤΟ
ΑΙΤΗΜΑ – ΙΚΕΣΙΑ ΤΟΥ ΧΡΥΣΗ ΣΤΟΝ ΑΡΧΙΣΤΡΑΤΗΓΟ ΤΩΝ ΑΧΑΙΩΝ & ΑΦΕΝΤΗ ΤΗΣ
ΑΙΧΜΑΛΩΤΗΣ ΚΟΡΗΣ ΤΟΥ
Ο Αγαμέμνονας με πρωτοφανή
σκληρότητα:
α) στ. 27-29: φοβερίζει και
απειλεί τον Χρύση να μην ξαναπατήσει στο ελληνικό στρατόπεδο.
β) στ. 30-32: υπονοεί ποια
μοίρα επιφυλάσσεται στην Χρυσηίδα από τον ίδιο.
γ)στ. 33: επαναλαμβάνει την
απειλή στο Χρύση.
ΙΚΕΣΙΑ ΧΡΥΣΗ ΣΤΟΝ ΑΠΟΛΛΩΝΑ =
ΠΡΟΣΕΥΧΗ
Επίκληση
Προσφώνηση
Υπενθύμιση προσφορών
Αίτημα ως ανταπόδοση προσφορών
Παράκληση τιμωρίας = φανερή απειλή
* Η ανταποδοτική σχέση ανθρώπων-θεών: Στην αρχαιότητα η σχέση ανθρώπων - θεών χαρακτηριζόταν από την έννοια της ανταπόδοσης, όπως γίνεται φανερό από την προσευχή του Χρύση, που ακολουθεί το σχήμα μιας τυπικής προσευχής της εποχής, στην οποία ο ιερέας υπενθυμίζει τις προσφορές του προς τον θεό Απόλλωνα και παρουσιάζει το αίτημά του ως ανταπόδοση αυτών των προσφορών. Μολονότι ο χριστιανισμός δεν δέχεται αυτή τη σχέση δοσοληψίας ανάμεσα στον άνθρωπο και τον Θεό, βρίσκουμε ακόμα και σήμερα κατάλοιπα αυτής της αντίληψης για τη σχέση του ανθρώπου με το θείο (π.χ. τα τάματα).
ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΑΠΟΛΛΩΝΑ
Η ανταπόκριση του θεού είναι
άμεση, ακαριαία:
Οπτική εικόνα: κατεβαίνει
από τον Όλυμπο θυμωμένος και χολωμένος με το τόξο και τη φαρέτρα του.
Ακουστική εικόνα:
«εβρόντησαν επάνω του τα βέλη».
Οπτική εικόνα: παίρνει θέση
μάχης απέναντι απ’ τους Αχαιούς και τοξεύει.
Ακουστική εικόνα: «αχός
εβγήκε τρομερός απ’ τ’ ασημένιο τόξο».
Οπτική εικόνα: «των νεκρών
παντού πυρές εκαίαν».
ΑΦΗΓΗΣΗ
Η αφήγηση αρχίζει in medias res (στη μέση της
ιστορίας) δηλαδή ο δημιουργός αρχίζει την ιστορία όχι από την αρχή, αλλά
εντοπίζει το κυριότερο σημείο της ιστορίας και αφηγείται τα υπόλοιπα γεγονότα
από ένα συγκεκριμένο πρίσμα (π.χ. μέσα από το θυμό του Αχιλλέα).
ΗΘΙΚΟ ΣΧΗΜΑ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ
Άτη: τύφλωση του ανθρώπινου
νου
Ύβρη: ασέβεια, πράξη
ενάντια στο θεό
Νέμεση : οργή των θεών
Τίση: τιμωρία των θεών (O Απόλλωνας τιμωρεί τον Αγαμέμνονα για την ασεβή στάση του).
ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ - ΤΕΧΝΙΚΕΣ
Νόμος (σχήμα) των τριών: υπογραμμίζεται το τρίτο στοιχείο σαν πιο σημαντικό (στ. 27-28, 31-31, 38-39, 51-52) (τριαδικό/κλιμακωτό σχήμα), παρομοίωση (στ. 48), τυπικά επίθετα (μακροβόλος, θείος, κοίλα, ασημένιο κ.λπ.), ζωηρές εικόνες (οπτικές και ακουστικές: στίχοι 44-53), τραγική/επική ειρωνεία (ο Αγαμέμνονας φαίνεται νικητής, αλλά δεν ξέρει τι τιμωρία τον περιμένει), προοικονομία (στ. 22), αναχρονισμός (στα μυκηναϊκά χρόνια έθαβαν τους νεκρούς, ενώ στην ομηρική εποχή τους έκαιγαν, θαυμαστό (=υπερφυσικό): επιφάνεια θεού και δράση του, κύκλος(στ. 1 και 7).
ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ
ΑΞΙΕΣ (ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)
- Συνδρομή θεού στην υλοποίηση
δύσκολων έργων
- Διχόνοια Ελλήνων = αιτία πολλών
κακών
- Ασέβεια στο θείο σημαίνει και
τιμωρία
- Πολλές φορές είμαστε πιόνια
ανώτερων δυνάμεων
- Οι γονείς κάνουν τα πάντα για να
σώσουν τα παιδιά τους.
- Σεβασμός στον ικέτη, ιδίως όταν
είναι ηλικιωμένος και άνθρωπος του θεού
- Οι κατάρες των αδικημένων
συνήθως πραγματοποιούνται
Μπορείτε να παρακολουθήσετε ένα βίντεο από το youtube με μια εικαστική αναπαράσταση της Ιλιάδας μέσα από πίνακες ζωγραφικής. Κάθε εικόνα συνοδεύεται από τους οικείους στίχους του έπους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου